Stap 1: doel - Waarom in gesprek?
Heb je jouw (project)team gevormd en een bijeenkomst met je team gepland? Dan kun je samen beginnen met dit stappenplan. In stap 1 bepaal je wat je wilt bereiken. Scroll naar beneden om de vragen te doorlopen. Heb je te maken met participatie in het ruimtelijke domein, bij beleid, een initiatief of (ver)bouwproject? Lees dan de belangrijke informatie bij deze stap.
Vragen
Algemeen
- Wat is het doel dat je met je project of beleid wilt bereiken? Het antwoord op deze vraag geldt voor je hele project.
- In hoeverre is er ruimte voor participatie? Wat is het participatiedoel/ zijn de participatiedoelen? Bijvoorbeeld: wil je draagvlak vergroten of input ophalen bij een bepaalde groep? Wil je samen een actieplan uitwerken of uitvoeren? In de volgende stappen ga je hier concreter op in door het niveau van participatie per doelgroep en moment vast te stellen.
- Welke mijlpalen en participatiemomenten zijn er te benoemen?
- Welke programma's, projecten of beleidsontwikkelingen raken aan jouw project? Wat speelt er rondom jouw onderwerp? Welke participatietrajecten zijn er (al geweest) voor deze onderwerpen die aan jouw project raken?
College en raad
Heeft het onderwerp een maatschappelijke of politieke impact?
- Bespreek het dan eerst met de wethouder.
- Spreek af op welke momenten je voor afstemming zorgt met de wethouder over het bepalen van de participatieaanpak.
Vraag daarna de griffie advies voor de betrokkenheid van de raad. Bepaal in overleg met de wethouder en de griffie:
- Welke doelen de raad heeft.
- Welke doelen je met de raad wilt behalen. Op welke momenten je de raad betrekt.
- In welke vorm de raad actief meedenkt of meedoet in het traject.
Heeft het onderwerp geen maatschappelijke of politieke impact? Dan hoef je de raad minder intensief te betrekken bij het participatieproces.
Hulpmiddelen

Online hulpmiddelen
- Criteria voor participatie
- Bestuursagenda (met daarop de onderwerpen waar de raad in ieder geval een intensieve rol wil)
- Overzicht van projecten > waar we aan werken
Offline hulpmiddelen
- Mijlpalen: go/no go-momenten (zie je projectplan)
- Advies van de griffie
Ruimtelijke ontwikkeling, (verbouw)trajecten en beleid
Wanneer jouw onderwerp over een verandering in de buitenruimte gaat, dan heb je te maken met de Omgevingswet. Hiervoor gelden afspraken over de participatie. Via de website geven we tips voor inwoners en ondernemers hierover. Maar diezelfde informatie geldt ook voor ons als gemeente. We hebben hier een voorbeeldfunctie in. Lees die informatie dus goed door.
Participatie adviesteam
Ga je aan de slag met een klus, project of beleid in het ruimtelijke domein? Dan is een van je eerste stappen dat je langsgaat bij het adviesteam participatie ruimtelijke ontwikkeling. Dit team bestaat uit collega’s van verschillende vakdisciplines met ervaring op het gebied van participatie. Zij denken met je mee over de participatie. Meer informatie lees je op het intranet: Adviesteam participatie ruimtelijke ontwikkeling.
Een ruimtelijk project
Werk je aan een ruimtelijk project? Hiervoor is een standaard werkwijze voor participatie. Natuurlijk is daarbinnen ruimte voor maatwerk. Maar het is belangrijk dat je de hoofdlijnen volgt. Bekijk de uitleg voor participatie bij projecten (pdf).
Naar de omgevingstafel
Heb je te maken met een onderwerp dat aan de grote omgevingstafel wordt behandeld? Ook hier is een standaard werkwijze voor participatie voor gemaakt. Bekijk de uitleg voor participatie bij de omgevingstafel (pdf).
Voorbeelden

Participatie nieuwe stadstoegang
Bij de ontwikkeling van de nieuwe stadstoegang is er een uitgebreid en meerjarig participatieproces. In elke fase van het ontwerpproces staat het projectteam voor nieuwe ontwerpkeuzes. Het is belangrijk om vooraf goed na te denken over het interne proces. En te bepalen op welke momenten het waardevol is ideeën, wensen en zorgen op te halen, zodat deze echt invloed hebben op de verdere uitwerking. Dat kan per fase verschillen. De opbrengst van elke stap wordt gedeeld en besproken met de omgeving. In een participatieverslag lezen participanten terug welke wensen wel of niet zijn overgenomen en waarom. De raad ontvangt dit verslag ook, zodat de raad een weloverwogen besluit kan nemen.
Tip: lees het communicatie- en participatieplan en andere informatie op de op de website Poort van Hoorn vindt.

Eerst luisteren
Een waardevolle les uit het wijkuitvoeringsplan Aardgasvrij wonen is dat we niet eerst een uitgebreid participatieplan maakten, maar begonnen met luisteren. Via een digitale én schriftelijke enquête onder de huishoudens kregen we, met een hoge respons, een goed beeld van wensen, zorgen en behoeften rond aardgasvrij wonen. Op basis van deze inzichten bepaalden we de vervolgstappen. Zo sloten we aan bij wat er werkelijk leefde in de wijk, in plaats van uit te gaan van aannames.

Beleidsdoel vs participatiedoel
Bij de ontwikkeling van nieuw afvalbeleid stond participatie centraal, omdat inwoners én de raad moesten worden meegenomen in keuzes die om gedragsverandering vragen. De opgave was groot en werd daarom opgesplitst in twee deelprojecten met subonderdelen. Per onderdeel is bepaald of participatie mogelijk was en wat het participatiedoel was, los van het beleidsdoel. Deze aanpak hielp om per onderdeel de juiste doelgroep, invloed en participatievorm te kiezen.
Tip: Omdat het een grote opgave is met veel deelprojecten, is een bureau ingeschakeld dat gespecialiseerd is in participatie en specifiek op het gebied van afval. Is de opgave te groot om intern te doen? Kijk dan ook extern.